cống nạp

Nhiều nước nhỏ phải cống nạp cho triều đình Trung Hoa.

Định nghĩa

1. Động từ:
   • Nộp sản vật, của cải cho vua chúa hoặc nước lớn hơn (thường mang tính cưỡng bức hoặc theo lệ): "cống nạp" chỉ hành động dâng lên những vật phẩm quý giá như vàng bạc, lâm sản, thổ sản cho triều đình phong kiến hoặc một quốc gia hùng mạnh hơn để tỏ lòng thần phục hoặc tránh xung đột.
   • Nghĩa bóng: dâng tặng một cách miễn cưỡng hoặc không tự nguyện, thường dùng trong ngữ cảnh châm biếm hoặc phê phán.

Ví dụ sử dụng

• Nghĩa đen:

  • Nước ta đã phải cống nạp sừng tê, ngà voi cho triều đình nhà Minh. (Nước ta buộc phải dâng sừng tê, ngà voi cho triều đình nhà Minh.)
  • Làng này từng phải cống nạp lụa gấm cho vua chúa hàng năm. (Làng này từng phải nộp lụa gấm cho vua chúa hằng năm.)

• Nghĩa bóng:

  • Công ty nhỏ bị buộc cống nạp một phần lợi nhuận cho tập đoàn lớn. (Công ty nhỏ bị ép phải dâng một phần lợi nhuận cho tập đoàn lớn.)
  • Anh ta luôn phải cống nạp tiền lương cho vợ mỗi tháng. (Anh ta luôn phải đưa hết tiền lương cho vợ, mang nghĩa châm biếm.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "cống nạp sản vật": nộp các sản phẩm địa phương như trầm hương, ngọc trai cho triều đình.

  • Các dân tộc thiểu số phải cống nạp sản vật quý hiếm cho vua. (Các dân tộc thiểu số buộc phải dâng những sản phẩm địa phương quý hiếm cho vua.)

• "cống nạp nhân lực": nộp người lao động hoặc lính cho triều đình.

  • Triều đình yêu cầu mỗi làng cống nạp một số thanh niên đi lính. (Triều đình yêu cầu mỗi làng nộp một số thanh niên đi phục vụ quân đội.)

Biến thể và từ gần giống

• Cống (động từ): dâng lên, nộp cho bề trên.

  • Cống vật quý cho chúa. (Dâng vật quý cho chúa.)

• Nạp (động từ): nộp vào, giao nộp.

  • Nạp thuế cho nhà nước. (Nộp thuế cho nhà nước.)

• Tiến cống (động từ): dâng tặng sản vật cho vua hoặc nước lớn hơn.

  • Các nước chư hầu phải tiến cống hàng năm. (Các nước chư hầu phải dâng sản vật hằng năm.)

Từ đồng nghĩa

• Nộp: giao, trao cho người có quyền.
• Dâng: tặng một cách kính cẩn cho bề trên.
• Nạp thuế: nộp tiền hoặc vật cho nhà nước (mang tính pháp lý, không hoàn toàn đồng nghĩa với "cống nạp" vì "cống nạp" thường có yếu tố cưỡng bức hoặc lệ thuộc).

Thành ngữ liên quan

• Cống nạp cho giặc: dâng của cải cho kẻ thù, thường dùng để chỉ hành động nhục nhã, mất tự chủ.
  • Không thể chấp nhận việc cống nạp cho giặc để đổi lấy hòa bình tạm thời. (Không thể chấp nhận việc dâng của cải cho kẻ thù để đổi lấy hòa bình tạm thời.)